Peretītenira’a

Ua tamau noa mai a te Tomite tere no Porinetia farani, arata'ihia e te Peretiteni Edouard Fritch, i te mahana ma'a ra, i Cracovie, i Poronia, i ta'na tareni no te turu i te tapa'ora'a i te Marae Ta'ere no Taputapuātea i roto i te faufa'a no te ao a te UNESCO.

 

Ua fa'aha'amana'o noa a te Peretiteni e ia oti ana'e mai taua 'ōpuara'a ra i te rave e otira'a ia te reira no te hō'ē 'ōhipa o tei tauto'o utuutuhia mai, e o tei ha'amatahia mai i te matahiti 1 994 ra, i ni'a i te motu no Ra'iatea. Ua ha'apapu 'ōia i teie parau e, ua riro te Marae no Taputapuātea ei tahua faufa'a 'ōtahi roa, te tumu no te mau huira'atira no te mau motu e rave rahi i roto ia porinetia ta'ato'a. Ua pū'oi mai te Fa'aterehau no te Ta'ere, o Heremoana Maamaatuaiahutapu, e te ha'ara'a i ravehia i mua i te UNESCO, ma te tauturuhia mai e Farani, na te reira e tura'i ia 'iteahia te ta'ere porinetia i roto i te ao.

 

Ma te fa'aha'amana'o i te fa'a'āpira'a o te ta'ere, na roto ihoa ra i te mau tere o te va'a ta'ere ra o Hokulea i rotopu ia Hawaii e o Tahiti mai te mau matahiti 70 maira, ua fa'a'ite mai 'ōia e te tomite tere porinetia e haerera'a atea mai ia tō'na, e tae roa mai i Poronia, tera ra, e tamau noa a 'ōia e tae roa'tu i te taime e fa'aro'ohia mai ai tō'na reo, ma te turu pautuutuhia mai e te Tavana 'Ōire no Taputapuātea, o Thomas Moutame, e o Richard Tuheiava no te ta'atira'a Na Pàpà E Va'u no Ra'iatea.

 

Ua tamau noa'tu a te Fa'aterehau no te Ta'ere i te parau no ni'a i te faufa'a, i te pae ihoa no te fariira'a ratere, o ta te rapera a te UNESCO e nehenehe e fatu. No reira, te rahira'a ratere e manii nei i ni'a  i te motu no Fakarava, mai te taime mai i ha'amanahia mai ai te ho'e 'oti'a piotefora i ni'a i taua motu ra e te UNESCO, o tei mara'a mai te 2 000 i ni'a i te 17 000 o ta'na ia i ha'apapu atu. Te numera tamau, o tei tapa'ohia mai e te mau 'aivana'a no te mau pu'eparau no ni'a i te mau tapa'ora'a ei faufa'a no te ao i ni'a i te mau mot o tei tape'ahia mai e te UNESCO, ua mara'a ia i ni'a e 30 %.

 

I te pae no te mau farereira'a mana no te taera'a atu te Tomite tere no Porinetia farani i roto i taua farereira'a no to te ao, ua fariihia maite Peretiteni Edouard Fritch e te Fa'aterehau Heremoana Maamaatuaiahutapu, i te mahana ma'a ra i te avatea e te Tavana 'Ōire no Cracovie, o Jacek Majchrowski. Ua tae ato'a mai hō'ē Tomite tere no Strasbourg mai, arata'ihia mai e tō'na Tavana 'Ōire, o Roland Ries, i te mea tei roto ato'a i te tapura 'ōhipa no te 41 ra'a o te putuputura'a a no te faufa'a no te ao a te UNESCO te hō'ē aroa no taua 'Ōire ra. Te fa'aotira'a no ni'a i te Marae no Taputapuātea, e horo'ahia mai ia i te po'ipo'i tapati.